Przejdź do treści
Notary.

Przepisanie mieszkania u notariusza: koszt, na dziecko, darowizna czy dożywocie

Przepisanie mieszkania to nie jedna czynność, tylko wybór między czterema aktami, a każdy kosztuje inaczej. Przy lokalu wartym 500 000 zł darowizna na dziecko to 3 651,38 zł bez podatku, umowa dożywocia 13 851,38 zł, bo dochodzi 2 procent PCC, a testament 76,26 zł dziś i druga wizyta po latach. U partnera bez ślubu kolejność się odwraca: darowizna kosztuje 101 084,98 zł, a dożywocie nadal 13 851,38 zł. Porównywarka obok liczy wszystkie cztery drogi dla Waszej kwoty i Waszego pokrewieństwa.

Stawki taksy z rozporządzenia są maksymalne, więc kancelaria może zejść niżej. Podatki i opłaty sądowe są stałe. Wynik jest orientacyjny, wiążącą kwotę podaje notariusz.

Porównaj cztery drogi przepisania mieszkania

Darowizna najtaniej

taksa z VAT, podatek, wpis 200 zł

3 651,38 zł

notariusz 3 451,38 zł podatek 0,00 zł sąd 200,00 zł

Darowizna ze służebnością mieszkania najtaniej

taksa z VAT, podatek obu stron, dwa wpisy 400 zł

3 851,38 zł

notariusz 3 451,38 zł podatek 0,00 zł sąd 400,00 zł

Umowa dożywocia najtaniej

taksa z VAT, PCC 2 procent, dwa wpisy 400 zł

13 851,38 zł

notariusz 3 451,38 zł podatek 10 000,00 zł sąd 400,00 zł

Testament notarialny

dziś tylko testament, reszta po śmierci

571,54 zł

dziś 76,26 zł podatek po śmierci 0,00 zł poświadczenie i wpis 495,28 zł

Partner bez ślubu to dla ustawy „inny nabywca" z III grupy: kwota wolna 5 733 zł i stawka do 20 procent od darowizny i od spadku. Dożywocie jest umową odpłatną, więc wypada z tej ustawy w ogóle i płaci tylko 2 procent PCC. Ślub przed aktem przenosi Was do grupy zerowej.

W najbliższej rodzinie podatku nie ma przy żadnej z dróg poza dożywociem, które podlega PCC bez zwolnienia. Przy akcie notarialnym nie składa się też SD-Z2 (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Podstawa: § 3, § 6 pkt 5 i 15, § 8 pkt 3, § 12 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, art. 1, 4a, 7, 9, 12, 14, 15 i 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, rozporządzenie MF z 28 czerwca 2023 r. w sprawie kwot wolnych i skal, art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC, art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

4

Różne akty kryją się pod „przepisaniem mieszkania"

Darowizna, darowizna ze służebnością, dożywocie i testament. Notariusz spisze każdy, ale wybór drogi należy do Was i decyduje o podatku, zachowku i możliwości cofnięcia.

0 zł

Podatku przy darowiźnie w najbliższej rodzinie

Art. 4a zwalnia małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę, bez limitu i bez SD-Z2, gdy darowizna jest aktem notarialnym.

87 234 zł

Tyle partner bez ślubu oszczędza na dożywociu zamiast darowizny

Przy mieszkaniu za 500 000 zł darowizna dla partnera to 97 433,60 zł podatku od spadków i darowizn, a dożywocie tylko 10 000 zł PCC.

Mieszkanie za 500 000 zł, sześć stron wypisów

Ile kosztuje przepisanie mieszkania: cztery drogi dla dziecka i dla partnera

Poradniki podają jedną kwotę „za przepisanie". Tymczasem ten sam lokal, ta sama kancelaria i ten sam dzień dają cztery różne rachunki, a to, która droga wygrywa, zależy od tego, kim obdarowany jest dla właściciela. Wszystkie kwoty poniżej liczą maksymalną taksę z VAT i wypisami, podatek oraz opłaty sądowe.

Droga Notariusz brutto Podatek: dziecko Razem: dziecko Podatek: partner Razem: partner
Darowizna Własność przechodzi od razu, bez zapłaty. W najbliższej rodzinie bez podatku. 3 451,38 zł 0,00 zł 3 651,38 zł 97 433,60 zł 101 084,98 zł
Darowizna ze służebnością mieszkania Własność przechodzi od razu, ale darczyńca zachowuje dożywotnie prawo mieszkania wpisane w księdze. 3 451,38 zł 0,00 zł 3 851,38 zł 94 867,20 zł 98 718,58 zł
Umowa dożywocia Mieszkanie za dożywotnie utrzymanie i opiekę. Umowa odpłatna: 2 procent PCC, ale bez podatku od darowizn i poza zachowkiem. 3 451,38 zł 10 000,00 zł 13 851,38 zł 10 000,00 zł 13 851,38 zł
Testament notarialny dziś 76,26 zł, po śmierci akt poświadczenia dziedziczenia i wpis 495,28 zł 76,26 zł 0,00 zł 571,54 zł 97 433,60 zł 98 005,14 zł

Dziecko, wnuk, małżonek, rodzic, rodzeństwo

Wygrywa darowizna: 3 651,38 zł, a jeżeli dziecko nie ma innego mieszkania i zamieszka w darowanym, taksa spada do połowy i cały rachunek do 1 947,83 zł. Dożywocie kosztuje 10 000 zł więcej z powodu PCC i wybiera się je nie dla ceny, tylko dla obowiązku opieki w akcie i dla ochrony przed zachowkiem rodzeństwa. Testament jest najtańszy na papierze, ale mieszkanie zostaje przy rodzicu, a po jego śmierci dochodzi zachowek i druga wizyta u notariusza.

Partner bez ślubu, osoba obca

Wygrywa dożywocie, i to nie o kilka procent: 13 851,38 zł wobec 101 084,98 zł przy darowiźnie. Darowizna, darowizna ze służebnością i testament wpadają pod podatek od spadków i darowizn w III grupie (kwota wolna 5 733 zł, stawka do 20 procent), a dożywocie jako umowa odpłatna płaci wyłącznie 2 procent PCC. Zastrzeżona służebność obniża podstawę obdarowanego o 40 procent wartości lokalu, ale darczyńca płaci wtedy podatek od nabytej służebności, więc oszczędność wynosi tylko 2 366,40 zł. Ślub przed aktem zeruje podatek przy każdej drodze poza dożywociem.

Nie tylko rachunek

Darowizna, służebność, dożywocie czy testament: co się różni poza ceną

Większość rodzin wybiera drogę po cenie i po pięciu latach odkrywa, że o wyborze powinien zdecydować zachowek, PIT przy sprzedaży albo to, czy rodzic ma jakąkolwiek ochronę przed wyprowadzką z własnego mieszkania. Ta tabela jest do przeczytania przed wizytą, nie po niej.

Cecha Darowizna Darowizna ze służebnością Umowa dożywocia Testament
Kiedy mieszkanie zmienia właściciela Od razu, z chwilą aktu Od razu, ale z prawem mieszkania dla darczyńcy wpisanym w dziale III księgi Od razu, z chwilą aktu Dopiero po śmierci, po akcie poświadczenia dziedziczenia
Podatek w najbliższej rodzinie (art. 4a) 0 zł, bez SD-Z2 przy akcie notarialnym 0 zł od darowizny i 0 zł od służebności PCC 2 procent wartości mieszkania, zwolnienia rodzinnego nie ma 0 zł, bez SD-Z2 przy akcie poświadczenia dziedziczenia
Podatek u partnera bez ślubu (III grupa) 12 do 20 procent od nadwyżki ponad 5 733 zł Jak przy darowiźnie, od 60 procent wartości, plus podatek darczyńcy od służebności Tylko PCC 2 procent, bo umowa jest odpłatna 12 do 20 procent po śmierci; ulga 110 m2 tylko dla opiekuna z umową (art. 16 ust. 1 pkt 3)
Zachowek dla pominiętych dzieci Dolicza się do spadku bez limitu czasu, gdy obdarowany jest spadkobiercą albo uprawnionym do zachowku (art. 994 § 1) Tak samo jak darowizna Nie dolicza się: umowa odpłatna, nie darowizna Pominięte dziecko ma roszczenie o połowę udziału ustawowego (art. 991)
Czy można cofnąć Tylko przy rażącej niewdzięczności, w rok od dowiedzenia się (art. 898, 899 § 3) Tak samo, a służebność zostaje w księdze do śmierci uprawnionego Sąd zamienia na rentę, wyjątkowo rozwiązuje umowę (art. 913) W każdej chwili, odwołanie 30 zł netto (§ 8 pkt 5)
PIT, gdy nowy właściciel sprzeda w ciągu 5 lat 19 procent prawie od całej ceny: kosztem są tylko nakłady i zapłacony podatek od darowizny (art. 22 ust. 6d) Tak samo jak darowizna Kosztem jest wartość świadczeń dożywotnika, sporna w urzędach Pięć lat liczy się od nabycia przez zmarłego (art. 10 ust. 5), więc zwykle 0 zł
Ochrona darczyńcy przed eksmisją Żadna: nowy właściciel może lokal sprzedać albo wypowiedzieć użyczenie Prawo mieszkania skuteczne wobec każdego nabywcy (art. 299, 301 KC) Pełne utrzymanie, opieka i pogrzeb, skuteczne wobec nabywcy (art. 908, 910) Pełna, bo do śmierci mieszkanie zostaje własnością testatora

Wiersz o PIT jest tym, o którym poradniki milczą. Dziecko, które sprzeda darowane mieszkanie przed upływem pięciu lat od końca roku darowizny, zapłaci 19 procent niemal od całej ceny, bo art. 22 ust. 6d ustawy o PIT pozwala mu odliczyć tylko nakłady i zapłacony podatek od darowizny, a w rodzinie ten podatek wynosi zero. Spadkobierca po testamencie liczy te same pięć lat od nabycia mieszkania przez rodzica (art. 10 ust. 5), więc zwykle sprzedaje bez PIT od razu. Jeżeli plan zakłada szybką sprzedaż, darowizna bywa najdroższą z dróg mimo zera podatku przy akcie.

Którą drogę wybrać

Przepisanie mieszkania na dziecko, na wnuka, na jedno z dzieci, na partnera

Na dziecko, rodzic zostaje w mieszkaniu

Darowizna ze służebnością mieszkania. Podatku nie ma, sąd bierze 400 zł za dwa wpisy, a rodzic dostaje prawo mieszkania skuteczne wobec każdego przyszłego nabywcy, także wobec banku dziecka. Sama darowizna bez służebności zostawia rodzica z niczym poza dobrą wolą dziecka.

Kalkulator służebności mieszkania

Na dziecko, które ma opiekować się rodzicem

Umowa dożywocia, mimo 2 procent PCC. Obowiązek utrzymania, pomocy w chorobie i pogrzebu stoi w akcie (art. 908 § 1), a gdy dziecko go nie wykonuje, sąd zamienia go na rentę. Dożywocie nie jest darowizną, więc rodzeństwo nie policzy od niego zachowku.

Kalkulator umowy dożywocia

Na jedno z dzieci z pominięciem pozostałych

Darowizna daje pominiętym dzieciom roszczenie o zachowek od wartości mieszkania, bez limitu czasu. Trzy wyjścia: dożywocie zamiast darowizny, zrzeczenie się zachowku przez rodzeństwo u notariusza (art. 1048) albo wydziedziczenie, które wymaga przyczyny z art. 1008 wpisanej w testament.

Zrzeczenie się zachowku u notariusza

Na wnuka przy żyjących dzieciach

Wnuk jest w grupie zerowej, więc podatku nie ma. Zachowek dzieci od darowizny dla wnuka wygasa po dziesięciu latach od aktu (art. 994 § 1), bo wnuk przy żyjącym rodzicu nie jest spadkobiercą ani uprawnionym do zachowku. Przy wnuku niepełnoletnim darowiznę przyjmują rodzice, a przy służebności albo hipotece potrzebna bywa zgoda sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 KRO).

Przepisanie mieszkania na wnuka: koszt i zachowek

Na partnera bez ślubu

Dożywocie albo ślub. Darowizna dla partnera przy mieszkaniu za 500 000 zł to 97 433,60 zł podatku, testament po śmierci tyle samo, chyba że partner opiekował się właścicielem co najmniej dwa lata na podstawie umowy z podpisem poświadczonym notarialnie: wtedy przy dziedziczeniu dostaje ulgę do 110 m2 (art. 16 ust. 1 pkt 3).

Poświadczenie podpisu pod umową o opiekę

Mieszkanie z kredytem hipotecznym

Każda z dróg jest możliwa, hipoteka idzie za mieszkaniem. Problemem jest umowa kredytowa: zbycie bez zgody banku zwykle pozwala mu wypowiedzieć kredyt. Nowy właściciel przystępuje do długu albo refinansuje. Przy darowiźnie taksa jest liczona od pełnej wartości, nie od wartości pomniejszonej o kredyt.

Darowizna mieszkania z kredytem

Koszt według wartości mieszkania

Przepisanie mieszkania: koszt darowizny i dożywocia od 300 000 do 1 000 000 zł

Mieszkanie własnościowe, sześć stron wypisów, bez ulgi mieszkaniowej. Kolumna „dziecko" to grupa zerowa z art. 4a, kolumna „partner" to III grupa podatkowa. Taksa liczona ze skali § 3 z limitem 7 500 zł w rodzinie i 10 000 zł poza nią.

Wartość mieszkania Darowizna: dziecko Dożywocie: dziecko Darowizna: partner Dożywocie: partner Partner oszczędza na dożywociu
300 000 zł 2 667,38 zł 8 867,38 zł 60 100,98 zł 8 867,38 zł 51 233,60 zł
400 000 zł 3 159,38 zł 11 359,38 zł 80 592,98 zł 11 359,38 zł 69 233,60 zł
500 000 zł 3 651,38 zł 13 851,38 zł 101 084,98 zł 13 851,38 zł 87 233,60 zł
700 000 zł 4 635,38 zł 18 835,38 zł 142 068,98 zł 18 835,38 zł 123 233,60 zł
1 000 000 zł 6 111,38 zł 26 311,38 zł 203 544,98 zł 26 311,38 zł 177 233,60 zł

Od decyzji do wpisu

Jak przebiega przepisanie mieszkania u notariusza

  1. 1

    Wybierzcie drogę na tej stronie

    Kwota, pokrewieństwo i to, czy rodzic zostaje w mieszkaniu, rozstrzygają między darowizną, służebnością, dożywociem i testamentem. Notariusz doradzi przy stole, ale rachunek warto znać wcześniej.

  2. 2

    Umówcie kancelarię i prześlijcie dokumenty

    Wybierz czynność, a dobierzemy kancelarię w Twojej okolicy i pokażemy orientacyjny koszt. Kancelaria sprawdza księgę wieczystą i przygotowuje projekt aktu, zwykle w kilka dni.

  3. 3

    Jedna wizyta, około godziny

    Notariusz odczytuje akt, strony podpisują, a taksę, VAT, podatek (jeżeli jest) i opłatę sądową płacicie na miejscu. Notariusz jako płatnik rozlicza podatek z urzędem, więc SD-Z2 ani PCC-3 nie składacie.

  4. 4

    Wpis w księdze wieczystej

    Wniosek idzie elektronicznie w dniu aktu. Sąd wpisuje nowego właściciela, a przy służebności i dożywociu także prawo rodzica w dziale III, w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy.

Jakie dokumenty przygotować

  • Dowody osobiste wszystkich stron aktu
  • Numer księgi wieczystej mieszkania albo zaświadczenie ze spółdzielni o przysługującym prawie do lokalu
  • Podstawa nabycia przez obecnego właściciela: akt notarialny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia
  • Zaświadczenie z urzędu skarbowego o rozliczeniu podatku, jeżeli mieszkanie pochodzi ze spadku po 2006 roku po osobie spoza najbliższej rodziny (art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn); przy spadku po rodzicach zgłoszonym na SD-Z2 i przy każdej darowiźnie aktem notarialnym od 13 lipca 2025 r. zaświadczenia nie ma (art. 19 ust. 7)
  • Zaświadczenie ze spółdzielni albo od zarządcy o braku zaległości w opłatach
  • Zaświadczenie o braku osób zameldowanych (urząd gminy)
  • Wartość rynkowa mieszkania i powierzchnia użytkowa, jeżeli obdarowany chce skorzystać z ulgi z art. 16
  • Przy kredycie: zgoda banku na zbycie albo umowa przystąpienia do długu

Pytania, które ludzie naprawdę wpisują

Przepisanie mieszkania: najczęstsze pytania

Ile kosztuje przepisanie mieszkania u notariusza?

Przy mieszkaniu wartym 500 000 zł przepisanie darowizną na dziecko kosztuje 3 651,38 zł: taksa 2 770,00 zł netto, z VAT i wypisami 3 451,38 zł, plus 200 zł za wpis do księgi wieczystej. Podatku nie ma. Umowa dożywocia tego samego lokalu to 13 851,38 zł, bo dochodzi 10 000 zł PCC. Stawki są maksymalne, kancelaria może policzyć mniej.

Ile kosztuje przepisanie mieszkania na dziecko?

Dziecko jest w grupie zerowej z art. 4a, więc płaci tylko notariusza i sąd: przy lokalu za 500 000 zł 3 651,38 zł, a jeżeli nie ma innego mieszkania i zamieszka w darowanym na 5 lat, taksa spada do połowy (§ 6 pkt 15) i cały rachunek do 1 947,83 zł. Formularza SD-Z2 nie składa się: art. 4a ust. 4 pkt 2 wyłącza go przy akcie notarialnym.

Czy lepiej przepisać mieszkanie darowizną czy dożywociem?

W najbliższej rodzinie darowizna jest tańsza o 10 000 zł przy mieszkaniu za 500 000 zł, bo dożywocie podlega 2 procentom PCC bez zwolnienia rodzinnego. Dożywocie wybiera się mimo to, gdy rodzic chce mieć w akcie obowiązek opieki i utrzymania oraz gdy chce wyłączyć mieszkanie z zachowku, bo jako umowa odpłatna nie jest doliczane do spadku. U partnera bez ślubu dożywocie jest tańsze o 87 233,60 zł.

Czy przepisanie mieszkania to darowizna?

Najczęściej tak, ale nie zawsze. „Przepisanie" to potoczne słowo na przeniesienie własności, a prawnie robi się to darowizną, umową dożywocia, sprzedażą albo testamentem. Każda z tych umów ma inną taksę, inny podatek i inne skutki przy zachowku. Notariusz spisze tę, którą wybierzecie, dlatego wybór drogi trzeba zrobić przed wizytą, a nie przy stole.

Ile kosztuje przepisanie mieszkania testamentem?

Sam testament notarialny kosztuje 50 zł netto (§ 8 pkt 3 rozporządzenia), z wypisami około 76,26 zł. To jednak nie jest cały koszt przepisania: po śmierci spadkobierca idzie po akt poświadczenia dziedziczenia, który z otwarciem testamentu, wypisami, rejestrem i wpisem do księgi kosztuje około 495,28 zł, a poza najbliższą rodziną dochodzi podatek od spadku według tej samej skali co przy darowiźnie.

Przepisanie mieszkania a zachowek: czy darowizna chroni przed zachowkiem?

Nie. Darowiznę mieszkania dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku, a gdy obdarowany jest spadkobiercą albo sam ma prawo do zachowku, bez żadnego limitu czasu (art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego). Dziesięcioletni termin działa tylko przy darowiźnie dla osoby spoza tego kręgu, na przykład dla wnuka przy żyjących dzieciach. Przed zachowkiem chroni dożywocie, bo jest umową odpłatną.

Czy można przepisać mieszkanie na jedno dziecko?

Tak, właściciel może darować mieszkanie komu chce i nie potrzebuje zgody pozostałych dzieci. Skutek pojawi się po jego śmierci: pominięte dziecko ma roszczenie o zachowek, czyli połowę tego, co dostałoby z ustawy, liczoną także od wartości darowanego mieszkania. Rozwiązania to umowa dożywocia zamiast darowizny, zrzeczenie się zachowku przez rodzeństwo u notariusza albo wydziedziczenie z przyczyn z art. 1008.

Czy przepisanie mieszkania można cofnąć?

Darowiznę tylko przy rażącej niewdzięczności obdarowanego i tylko w ciągu roku od dnia, w którym darczyńca się o niej dowiedział (art. 898 § 1 i art. 899 § 3 Kodeksu cywilnego); zwykła zmiana zdania nie wystarczy. Umowę dożywocia sąd może zamienić na rentę, a w wyjątkowych wypadkach rozwiązać (art. 913). Testament odwołuje się w każdej chwili za 30 zł netto.

Czy przepisanie mieszkania na wnuka jest zwolnione z podatku?

Tak, wnuk jest zstępnym, więc należy do grupy zerowej z art. 4a i nie płaci podatku od darowizny ani od spadku, bez górnego limitu i bez SD-Z2 przy akcie notarialnym. Ryzykiem nie jest podatek, tylko zachowek dla pominiętych dzieci darczyńcy: ten przy darowiźnie dla wnuka przestaje działać dopiero po dziesięciu latach od aktu (art. 994 § 1).

Czy można przepisać mieszkanie z kredytem hipotecznym?

Można, hipoteka zostaje w księdze i idzie za mieszkaniem, ale umowa kredytowa zwykle wymaga zgody banku na zbycie, a bez niej bank może wypowiedzieć kredyt. Praktycznie robi się to tak, że nowy właściciel przystępuje do długu albo bierze kredyt na spłatę starego. Notariusz spisze darowiznę i bez zgody banku, więc pilnować tego musicie sami.

Jakie dokumenty są potrzebne do przepisania mieszkania?

Dowody osobiste stron, numer księgi wieczystej, podstawa nabycia (akt notarialny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia), zaświadczenie ze spółdzielni albo wspólnoty o braku zaległości, zaświadczenie o braku osób zameldowanych, a przy dziedziczeniu albo darowiźnie sprzed lat zaświadczenie z urzędu skarbowego o rozliczeniu podatku (art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Ile trwa przepisanie mieszkania u notariusza?

Sam akt to jedna wizyta, około godziny. Skompletowanie dokumentów zajmuje zwykle tydzień do dwóch, najdłużej czeka się na zaświadczenie z urzędu skarbowego, gdy mieszkanie pochodzi ze spadku po osobie spoza najbliższej rodziny (przy spadku po rodzicach zgłoszonym na SD-Z2 zaświadczenie od 13 lipca 2025 r. nie jest już potrzebne). Wniosek o wpis nowego właściciela notariusz składa elektronicznie w dniu aktu, a sąd wieczystoksięgowy dokonuje wpisu w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od miasta.

Jeżeli wahacie się między dwiema drogami, dwa wpisy rozstrzygają najczęstsze spory: umowa dożywocia czy darowizna oraz darowizna czy testament. Pełny rachunek samej darowizny, z ulgą do 110 m2 i połową taksy, liczy kalkulator kosztu darowizny mieszkania.

Umów wizytę w sprawie przepisania mieszkania

Wybierz czynność, a dobierzemy kancelarię w Twojej okolicy, pokażemy orientacyjny koszt wybranej drogi i komplet dokumentów, a potem pomożemy ustalić termin z kancelarią. Zgłoszenie jest bezpłatne.