Po śmierci bliskiej osoby trzeba formalnie potwierdzić, kto i w jakiej części dziedziczy. W Polsce można to zrobić na dwa sposoby: u notariusza, sporządzając akt poświadczenia dziedziczenia, albo w sądzie, uzyskując postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy spadek można załatwić u notariusza, kiedy konieczny jest sąd, jakie dokumenty przygotować, ile to trwa i ile kosztuje.
Spadek u notariusza czy w sądzie
Oba sposoby prowadzą do tego samego celu, czyli urzędowego potwierdzenia kręgu spadkobierców i ich udziałów. Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu. Różnica polega głównie na czasie, formalnościach i tym, czy między spadkobiercami panuje zgoda.
Droga notarialna jest zwykle szybsza i wygodniejsza, ale możliwa tylko wtedy, gdy spełnione są określone warunki. Jeśli ich brak, pozostaje droga sądowa. Szczegóły samej czynności opisujemy na stronie poświadczenie dziedziczenia u notariusza.
Kiedy spadek można załatwić u notariusza
Akt poświadczenia dziedziczenia notariusz sporządzi, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- między spadkobiercami nie ma sporu co do tego, kto i w jakiej części dziedziczy;
- wszyscy spadkobiercy stawią się osobiście w kancelarii (lub przez pełnomocnika tam, gdzie to dopuszczalne);
- nie zachodzą okoliczności, które wymagają rozstrzygnięcia sądu, na przykład wątpliwości co do ważności testamentu;
- spadkodawca zmarł po określonej dacie wskazanej w przepisach (w praktyce dotyczy to większości współczesnych spraw).
Jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni i mogą stawić się razem, droga notarialna jest najprostsza.
Kiedy konieczny jest sąd
Sprawę spadkową trzeba skierować do sądu między innymi wtedy, gdy:
- między spadkobiercami istnieje spór co do dziedziczenia lub udziałów;
- nie wszyscy spadkobiercy chcą lub mogą stawić się jednocześnie u notariusza;
- istnieją wątpliwości co do ważności lub treści testamentu;
- spadkobierca jest nieznany lub trzeba go ustalić w toku postępowania;
- pojawiają się skomplikowane kwestie, na przykład dotyczące zagranicznych elementów sprawy.
Sąd przeprowadza wówczas postępowanie i wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
Jakie dokumenty są potrzebne u notariusza
Do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia przygotujcie:
- akt zgonu spadkodawcy;
- akty urodzenia spadkobierców, którzy nie zmieniali nazwiska;
- akty małżeństwa spadkobierców, którzy nazwisko zmienili;
- numer PESEL zmarłego;
- testament, jeśli został sporządzony;
- dokumenty tożsamości wszystkich spadkobierców.
Wszyscy spadkobiercy muszą być obecni przy czynności, ponieważ składają zgodne oświadczenia. Pełną listę dokumentów do różnych spraw zebraliśmy też w poradniku jakie dokumenty wziąć do notariusza.
Ile trwa i ile kosztuje
Załatwienie spadku u notariusza zajmuje zwykle jedną wizytę, jeśli komplet dokumentów jest gotowy, a wszyscy spadkobiercy się stawią. Notariusz sporządza najpierw protokół dziedziczenia, a następnie akt poświadczenia dziedziczenia, który jest rejestrowany w rejestrze spadkowym. Cała procedura potrafi zamknąć się w kilkadziesiąt minut.
Droga sądowa trwa znacznie dłużej, od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy, w zależności od obciążenia sądu i stopnia skomplikowania sprawy. Koszt postępowania sądowego to przede wszystkim opłata sądowa od wniosku oraz opłata za wpis do rejestru spadkowego.
U notariusza na koszt składają się taksa za protokół i akt poświadczenia dziedziczenia, opłaty za wypisy oraz opłata rejestracyjna. Taksa za tę czynność jest zryczałtowana, więc orientacyjny koszt jest przewidywalny. Aktualne widełki znajdziesz na stronie taksa notarialna i cennik.
Co dalej po potwierdzeniu dziedziczenia
Sam akt poświadczenia dziedziczenia lub postanowienie sądu potwierdza tylko, kto dziedziczy. Następnie warto pamiętać o dwóch krokach: zgłoszeniu nabycia spadku do urzędu skarbowego (od tego zależą zwolnienia podatkowe, zwłaszcza w najbliższej rodzinie) oraz, jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość, ujawnieniu nowych właścicieli w księdze wieczystej. Dział spadku, czyli fizyczny podział majątku między spadkobierców, to odrębna czynność, którą również można przeprowadzić u notariusza. Zanim jednak przyjmiesz spadek, sprawdź, ile masz czasu na decyzję i kiedy warto go odrzucić, o czym piszemy w tekście o terminie na odrzucenie spadku.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Podane koszty są orientacyjne, a wiążącą taksę ustala notariusz na podstawie rozporządzenia. Akt poświadczenia dziedziczenia sporządza licencjonowany notariusz.
Chcesz uregulować spadek bez obdzwaniania kancelarii? Opisz sprawę i umów wizytę u notariusza online.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnej czynności skontaktuj się z notariuszem.
Notary · Umów wizytę
Znajdź notariusza i zarezerwuj termin online
Sprawdź notariuszy w swoim mieście, zakres czynności i orientacyjny koszt, a potem umów dogodny termin. Taksa orientacyjna, wiążącą wysokość ustala notariusz. Akt sporządza licencjonowany notariusz.