Akt notarialny: co to jest, ile kosztuje i jakie dokumenty są potrzebne
Akt notarialny to dokument urzędowy sporządzany przez notariusza, w którym strony składają oświadczenia woli. Dla części umów, między innymi sprzedaży nieruchomości, intercyzy czy testamentu notarialnego, jest to jedyna ważna forma.
Orientacyjny koszt
30 zł do 10 000 zł
Najtańsze czynności o stałej stawce zaczynają się od 30 zł netto, a taksa za akty o oznaczonej wartości nie może przekroczyć 10 000 zł netto. W przedziale od 60 tys. do 1 mln zł stawka wynosi maksymalnie 1 010 zł plus 0,4 procent nadwyżki ponad 60 000 zł. Przy sprzedaży lokalu mieszkalnego obowiązuje połowa tej stawki. Czynności o stałej stawce są tańsze, na przykład testament 50 zł netto, a odrzucenie spadku 50 zł netto od osoby. Do taksy dochodzi VAT 23 procent, wypisy po 6 zł netto za stronę oraz podatki i opłaty sądowe pobierane przez notariusza.
Orientacyjnie. Taksę ustala notariusz.
Na czym polega
Co to jest akt notarialny
Akt notarialny to szczególna forma czynności prawnej. Notariusz spisuje treść oświadczeń stron, sprawdza ich tożsamość i zdolność do czynności, wyjaśnia skutki prawne, a następnie odczytuje dokument na głos w obecności wszystkich uczestników. Dopiero po odczytaniu, przyjęciu i podpisaniu akt jest gotowy. Zasady te wynikają z ustawy z 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie, a wymagane elementy aktu (data i miejsce, dane notariusza i stron, treść oświadczeń, stwierdzenie odczytania, podpisy) wymienia art. 92 tej ustawy. Akt notarialny ma moc dokumentu urzędowego, co w praktyce oznacza znacznie mocniejszą pozycję dowodową niż zwykła umowa pisemna. Warto pamiętać o rzeczy, która zaskakuje wiele osób: oryginału aktu nie zabiera się do domu. Oryginał zostaje w kancelarii notarialnej, a strony otrzymują wypisy, czyli dosłowne odpisy podpisane przez notariusza, które mają moc oryginału i to nimi posługujesz się w banku, urzędzie czy sądzie. Po dziesięciu latach notariusz przekazuje oryginały do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego, więc dokument nie ginie i po latach można zamówić kolejny wypis. Nie każda sprawa wymaga tej formy. Prawo zastrzega akt notarialny pod rygorem nieważności tam, gdzie stawka jest wysoka albo skutki są trudne do odwrócenia: przy przeniesieniu własności nieruchomości (art. 158 Kodeksu cywilnego), przy umowie majątkowej małżeńskiej, przy testamencie notarialnym, przy umowie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, przy umowie deweloperskiej czy przy oświadczeniu o dobrowolnym poddaniu się egzekucji. Dla pozostałych spraw wystarczy zwykła forma pisemna albo notarialne poświadczenie podpisu, które jest wyraźnie tańsze. Notariusz jest przy tym osobą zaufania publicznego i działa bezstronnie: reprezentuje prawidłowość czynności, a nie interes jednej ze stron, i ma obowiązek odmówić dokonania czynności sprzecznej z prawem.
| Co to jest | Dokument urzędowy sporządzany przez notariusza, w którym strony składają oświadczenia woli w formie zastrzeżonej przez prawo |
|---|---|
| Podstawa prawna | Ustawa z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, w szczególności art. 91 do 95 |
| Kiedy jest obowiązkowy | Sprzedaż i darowizna nieruchomości, intercyza, testament notarialny, umowa spółki z o.o., umowa deweloperska, poddanie się egzekucji |
| Kto dostaje oryginał | Nikt ze stron. Oryginał zostaje w kancelarii, strony otrzymują wypisy, które mają moc oryginału |
| Gdzie trafia po latach | Po 10 latach notariusz przekazuje oryginały do archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego |
| Koszt | Taksa notarialna według skali z rozporządzenia plus VAT 23 procent, wypisy po 6 zł netto za stronę, do tego podatki i opłaty sądowe |
| Ile trwa | Sama wizyta i odczytanie aktu zwykle 30 do 60 minut, przygotowanie projektu kilka dni od skompletowania dokumentów |
| Język | Akt sporządza się po polsku. Jeżeli strona nie zna polskiego, potrzebny jest tłumacz przysięgły |
Co przygotować
Jakie dokumenty zabrać do notariusza
- Ważny dowód osobisty lub paszport każdej ze stron
- Dokumenty dotyczące przedmiotu czynności (numer księgi wieczystej, podstawa nabycia, odpis z KRS, umowa kredytu)
- Dane pełnomocnika i pełnomocnictwo, jeśli ktoś nie stawia się osobiście
- Zaświadczenia wymagane przy danej czynności (o braku zaległości, o osobach zameldowanych, ze spółdzielni)
- Wartość rynkowa przedmiotu czynności, potrzebna do wyliczenia taksy i podatku
Lista orientacyjna. Notariusz może poprosić o dodatkowe dokumenty zależnie od Twojej sprawy.
Gdzie umówić
Akt notarialny u notariusza w Twoim mieście
Najczęstsze pytania
Akt notarialny: pytania, które zadajecie najczęściej
Co to jest akt notarialny?
Akt notarialny to dokument urzędowy sporządzony przez notariusza, w którym strony składają oświadczenia woli. Notariusz sprawdza tożsamość stron, wyjaśnia skutki prawne czynności, odczytuje akt na głos, a strony go podpisują. Dla części umów, na przykład sprzedaży nieruchomości czy intercyzy, jest to jedyna ważna forma. Zasady reguluje ustawa Prawo o notariacie.
Ile kosztuje akt notarialny?
Koszt zależy od rodzaju czynności. Przy czynnościach o oznaczonej wartości taksa liczona jest od wartości przedmiotu: dla przedziału 60 tys. do 1 mln zł to maksymalnie 1 010 zł plus 0,4 procent nadwyżki ponad 60 000 zł, a przy sprzedaży lokalu mieszkalnego połowa tej kwoty. Czynności o stałej stawce kosztują od 30 do 200 zł netto. Do tego dochodzi VAT 23 procent i wypisy.
Jakie dokumenty do aktu notarialnego?
Zawsze potrzebny jest ważny dowód osobisty lub paszport każdej ze stron. Reszta zależy od sprawy: przy nieruchomości numer księgi wieczystej i podstawa nabycia, przy spółce odpis z KRS, przy działaniu przez pełnomocnika pełnomocnictwo w odpowiedniej formie. Notariusz podaje pełną listę po zapoznaniu się ze sprawą, bo wymagane zaświadczenia różnią się między czynnościami.
Ile trwa akt notarialny?
Sama wizyta trwa zwykle od 30 do 60 minut, bo notariusz ma obowiązek odczytać akt na głos w obecności wszystkich stron i odpowiedzieć na pytania. Przygotowanie projektu zajmuje z reguły kilka dni od dostarczenia kompletu dokumentów. Przy prostszych czynnościach, jak pełnomocnictwo czy oświadczenie o odrzuceniu spadku, wszystko da się załatwić w kilkanaście minut.
Kiedy akt notarialny jest obowiązkowy?
Wtedy, gdy przepis wprost tak stanowi pod rygorem nieważności. Dotyczy to przeniesienia własności nieruchomości i użytkowania wieczystego, umowy majątkowej małżeńskiej, testamentu notarialnego, umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, umowy deweloperskiej oraz oświadczenia o poddaniu się egzekucji. Umowa zawarta w innej formie w tych przypadkach jest nieważna od początku i nie wywołuje skutków.
Czy dostaję oryginał aktu notarialnego?
Nie. Oryginał aktu zostaje w kancelarii notarialnej, a strony dostają wypisy, czyli dosłowne odpisy podpisane i opieczętowane przez notariusza. Wypis ma moc prawną oryginału i to nim posługujesz się w banku, urzędzie skarbowym czy sądzie. Kolejne wypisy można zamówić w każdej chwili, płacąc 6 zł netto za stronę.
Czy można podpisać akt notarialny online?
Nie. Akt notarialny wymaga osobistego stawiennictwa stron przed notariuszem, bo notariusz musi sprawdzić tożsamość i odczytać dokument na głos. Zdalnie można natomiast zawrzeć umowy, dla których prawo nie zastrzega formy aktu notarialnego. Jeżeli nie możesz przyjechać, rozwiązaniem jest pełnomocnictwo notarialne dla osoby, która stawi się w Twoim imieniu.
Co zrobić, gdy zgubię wypis aktu notarialnego?
Wystarczy zamówić kolejny wypis. Skoro oryginał został w kancelarii, notariusz może wydać dowolną liczbę wypisów stronom aktu i osobom, dla których zastrzeżono w nim prawo otrzymania wypisu. Koszt to 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę plus VAT. Jeżeli od sporządzenia aktu minęło ponad 10 lat, wypis wydaje archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego.
Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026
Umów notariusza do tej sprawy
Pokażemy orientacyjną taksę i wolne terminy w Twojej okolicy.