Akt notarialny to jeden z najważniejszych dokumentów w polskim obrocie prawnym. Wiele osób spotyka się z nim dopiero przy zakupie mieszkania, otrzymaniu darowizny czy sprawie spadkowej, a często nie wie, czym dokładnie różni się on od zwykłej umowy podpisanej w domu. W tym artykule wyjaśniamy, co to jest akt notarialny, kiedy jest wymagany, co zawiera i ile orientacyjnie kosztuje. Zestawienie stawek, dokumentów i najczęstszych pytań zebraliśmy osobno na stronie o akcie notarialnym u notariusza.
Co to jest akt notarialny
Akt notarialny to dokument urzędowy sporządzany przez notariusza, czyli osobę zaufania publicznego powołaną przez Ministra Sprawiedliwości. Notariusz spisuje treść czynności prawnej, odczytuje ją stronom, upewnia się, że rozumieją jej skutki, a następnie strony i notariusz składają podpisy. Tak powstały dokument ma szczególną moc dowodową i jest formą zapewniającą bezpieczeństwo obrotu.
W odróżnieniu od zwykłej umowy cywilnej, akt notarialny korzysta z domniemania prawdziwości i autentyczności. Oznacza to, że jego treść trudno podważyć, a notariusz odpowiada za to, by czynność była zgodna z prawem. Notariusz jest przy tym bezstronny, dba o interesy obu stron, a nie tylko jednej z nich.
Czym akt notarialny różni się od zwykłej umowy
Zwykłą umowę możesz zawrzeć samodzielnie, na zwykłej kartce papieru lub elektronicznie, bez udziału świadków czy urzędnika. Ma ona moc wiążącą, ale w razie sporu jej treść i sam fakt zawarcia trzeba czasem mozolnie udowadniać. Akt notarialny eliminuje większość tych wątpliwości, ponieważ:
- jest sporządzany i przechowywany przez notariusza, który odpowiada za jego poprawność;
- strony otrzymują wypisy, a oryginał pozostaje w kancelarii;
- w pewnych sprawach jest po prostu wymagany przez ustawę pod rygorem nieważności umowy zawartej w innej formie;
- daje wyższy poziom bezpieczeństwa i pewności co do tożsamości stron oraz treści ich oświadczeń.
Najprościej mówiąc, niektóre czynności są ważne tylko wtedy, gdy zostaną zawarte w formie aktu notarialnego. Jeśli pominiesz tę formę, umowa nie wywoła skutków prawnych.
Jakie czynności wymagają formy aktu notarialnego
Prawo wskazuje sytuacje, w których forma aktu notarialnego jest obowiązkowa. Do najczęstszych należą:
- sprzedaż nieruchomości u notariusza, czyli przeniesienie własności mieszkania, domu czy działki;
- darowizna nieruchomości, na przykład przekazanie mieszkania dziecku;
- intercyza u notariusza oraz inne małżeńskie umowy majątkowe ustanawiające na przykład rozdzielność majątkową;
- pełnomocnictwo do dokonania czynności, dla której wymagana jest forma aktu notarialnego, na przykład pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości;
- umowy dotyczące spółek, w tym umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
- oświadczenie o ustanowieniu hipoteki czy poddaniu się egzekucji.
W innych sprawach forma aktu nie jest obowiązkowa, ale bywa wygodna i bezpieczna, na przykład przy spisaniu testamentu notarialnego.
Co zawiera akt notarialny
Treść aktu notarialnego określają przepisy prawa o notariacie. Standardowo dokument zawiera:
- datę i miejsce sporządzenia oraz dane notariusza;
- dane stron i osób uczestniczących w czynności, wraz ze sposobem potwierdzenia ich tożsamości;
- oświadczenia stron oraz dokładny opis przedmiotu czynności;
- powołanie dokumentów, na podstawie których notariusz sporządził akt;
- stwierdzenie, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany;
- podpisy stron oraz notariusza.
Przed podpisaniem notariusz odczytuje cały dokument i wyjaśnia jego skutki. To dobry moment, by zadać pytania, bo po podpisaniu zmiana treści wymaga kolejnej czynności.
Wypisy aktu notarialnego
Oryginał aktu notarialnego, czyli tak zwany akt notarialny w brzmieniu pierwotnym, pozostaje w kancelarii. Strony otrzymują wypisy, które mają moc oryginału. Wypis to dosłowne odtworzenie treści aktu, opatrzone pieczęcią i podpisem notariusza. Wypisy są potrzebne na przykład do sądu wieczystoksięgowego, urzędu skarbowego, banku czy do okazania kontrahentowi. Liczbę wypisów ustala się przy podpisaniu aktu, a każdy z nich jest dodatkowo płatny według stawek za stronę.
Ile kosztuje akt notarialny
Na koszt aktu składa się przede wszystkim taksa notarialna, czyli wynagrodzenie notariusza. Jej maksymalną wysokość określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości i zależy ona zwykle od wartości przedmiotu czynności, na przykład ceny nieruchomości. Do tego dochodzą opłaty za wypisy, a w wielu sprawach także podatki (na przykład podatek od czynności cywilnoprawnych) oraz opłaty sądowe za wpis do księgi wieczystej, które notariusz pobiera i przekazuje dalej.
Pamiętaj, że taksa notarialna jest kwotą maksymalną. W praktyce kancelaria może zaproponować niższe wynagrodzenie, dlatego warto poznać orientacyjny koszt przed wizytą.
Orientacyjne widełki taks dla typowych czynności znajdziesz na stronie taksa notarialna i cennik. Wiążącą wysokość opłaty zawsze ustala notariusz na podstawie rozporządzenia i konkretnych okoliczności sprawy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Akt notarialny sporządza licencjonowany notariusz, a podane koszty są orientacyjne.
Chcesz załatwić sprawę bez obdzwaniania kancelarii? Opisz sprawę i umów wizytę u notariusza online.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnej czynności skontaktuj się z notariuszem.
Notary · Umów wizytę
Znajdź notariusza i zarezerwuj termin online
Sprawdź notariuszy w swoim mieście, zakres czynności i orientacyjny koszt, a potem umów dogodny termin. Taksa orientacyjna, wiążącą wysokość ustala notariusz. Akt sporządza licencjonowany notariusz.