Testament notarialny to najpewniejszy sposób, by zadbać o to, co stanie się z naszym majątkiem po śmierci. Jest trudny do podważenia, przechowywany przez notariusza i rejestrowany, dzięki czemu po latach nie zaginie. W tym poradniku wyjaśniamy, jak sporządzić testament u notariusza, jakie ma zalety, czym jest zachowek, kto jest do niego uprawniony oraz czym są wydziedziczenie i zapis windykacyjny.
Testament notarialny a zachowek, podstawy
Testament pozwala swobodnie zdecydować, kto odziedziczy majątek, także z pominięciem osób, które dziedziczyłyby z ustawy. Ta swoboda ma jednak granicę, którą jest właśnie zachowek. Zachowek to roszczenie pieniężne najbliższych członków rodziny, którzy zostali pominięci w testamencie, o część wartości spadku, jaka przypadłaby im przy dziedziczeniu ustawowym.
Innymi słowy, testament decyduje, kto dziedziczy, ale nie pozbawia całkowicie najbliższych prawa do pewnej wartości majątku, chyba że zostali skutecznie wydziedziczeni. Dlatego planując testament, warto rozumieć obie te instytucje. Szczegóły samej czynności opisujemy na stronie testament u notariusza.
Jak sporządzić testament u notariusza
Sporządzenie testamentu notarialnego jest proste. Wystarczy umówić wizytę i przyjść z dokumentem tożsamości. Notariusz porozmawia z Tobą o tym, jak chcesz rozdysponować majątek, a następnie spisze testament w formie aktu notarialnego, odczyta go i wyjaśni skutki. Po podpisaniu otrzymasz wypis.
Przebieg wizyty wygląda zwykle tak:
- umawiasz termin i przychodzisz z dokumentem tożsamości;
- opisujesz notariuszowi swoją wolę, czyli kogo i czym chcesz obdarować;
- notariusz przygotowuje treść testamentu i odczytuje go;
- po akceptacji podpisujesz akt, a notariusz wydaje wypis;
- testament zostaje zarejestrowany, jeśli wyrazisz na to zgodę.
Testament notarialny możesz w każdej chwili zmienić lub odwołać kolejnym testamentem.
Zalety testamentu notarialnego
Testament można sporządzić odręcznie, ale forma notarialna ma istotne przewagi. Jeśli wahasz się między obiema opcjami, porównujemy je dokładnie w artykule testament notarialny czy własnoręczny. Sama forma notarialna daje przewagi:
- jest trudny do podważenia, bo notariusz potwierdza tożsamość i stan świadomości testatora;
- nie zaginie ani nie zostanie zniszczony, ponieważ oryginał przechowuje kancelaria;
- może zostać zarejestrowany w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT), dzięki czemu po śmierci łatwo ustalić, że istniał i gdzie się znajduje;
- nie zawiera błędów formalnych, które przy testamencie odręcznym mogą prowadzić do jego nieważności;
- jego treść jest jasna i precyzyjna, co ogranicza ryzyko sporów między spadkobiercami.
NORT nie ujawnia treści testamentu za życia testatora, a jedynie pozwala po jego śmierci potwierdzić, czy taki testament istnieje.
Czym jest zachowek i kto jest uprawniony
Zachowek chroni najbliższych przed całkowitym pominięciem w spadku. Uprawnieni do zachowku są co do zasady:
- zstępni, czyli dzieci, wnuki i dalsi potomkowie;
- małżonek spadkodawcy;
- rodzice spadkodawcy, jeśli byliby powołani do spadku z ustawy.
Rodzeństwo i dalsza rodzina nie są uprawnieni do zachowku. Wysokość zachowku to zwykle połowa wartości udziału, jaki przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, a w przypadku osób małoletnich lub trwale niezdolnych do pracy dwie trzecie tego udziału. Zachowek realizuje się jako roszczenie o zapłatę, a nie o konkretne rzeczy ze spadku. Zasady wyliczania kwoty tłumaczymy szerzej w tekście o tym, komu przysługuje zachowek i ile wynosi.
Wydziedziczenie
Wydziedziczenie to pozbawienie najbliższego prawa do zachowku. Nie wystarczy do tego sama niechęć, prawo dopuszcza wydziedziczenie tylko z określonych, poważnych przyczyn, takich jak uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych, dopuszczenie się przestępstwa przeciwko spadkodawcy lub uporczywe prowadzenie nagannego trybu życia wbrew jego woli. Przyczynę wydziedziczenia trzeba wskazać w testamencie. Dlatego decyzję o wydziedziczeniu najlepiej omówić z notariuszem, by była skuteczna.
Zapis windykacyjny
Zwykły zapis nakłada na spadkobiercę obowiązek przekazania określonej rzeczy, ale jej własność nie przechodzi automatycznie. Zapis windykacyjny działa inaczej: wskazana osoba nabywa konkretny przedmiot, na przykład mieszkanie czy samochód, wprost z chwilą śmierci spadkodawcy. Co istotne, zapis windykacyjny można ustanowić wyłącznie w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego. To wygodne rozwiązanie, gdy chcesz przekazać konkretnej osobie konkretny składnik majątku.
Po śmierci testatora krąg spadkobierców potwierdza się następnie aktem poświadczenia dziedziczenia u notariusza lub postanowieniem sądu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Treść testamentu, wydziedziczenia czy zapisu należy dostosować do konkretnej sytuacji. Podane koszty są orientacyjne, a wiążącą taksę ustala licencjonowany notariusz na podstawie rozporządzenia.
Chcesz spisać testament bez obdzwaniania kancelarii? Opisz sprawę i umów wizytę u notariusza online.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnej czynności skontaktuj się z notariuszem.
Notary · Umów wizytę
Znajdź notariusza i zarezerwuj termin online
Sprawdź notariuszy w swoim mieście, zakres czynności i orientacyjny koszt, a potem umów dogodny termin. Taksa orientacyjna, wiążącą wysokość ustala notariusz. Akt sporządza licencjonowany notariusz.