W skrócie: rozwód i podział majątku to dwie osobne sprawy o osobnych kosztach. Za sam rozwód zapłacisz 600 zł opłaty sądowej od pozwu. Podział majątku wspólnego można przeprowadzić w sądzie (opłata 1 000 zł, a przy zgodnym projekcie tylko 300 zł) albo szybciej u notariusza, gdzie taksa liczona jest od wartości majątku. Kluczowa korzyść drogi notarialnej: umowny podział majątku wspólnego małżonków nie podlega podatkowi PCC, nawet gdy jeden z małżonków spłaca drugiego.
Rozwód i podział majątku to dwie różne sprawy
To najczęstsze nieporozumienie. Wyrok rozwodowy kończy małżeństwo, ale co do zasady nie dzieli majątku. Z chwilą rozwodu wspólność majątkowa ustaje, a mieszkanie, oszczędności czy samochód nabyte w trakcie małżeństwa stają się współwłasnością byłych małżonków w częściach ułamkowych, zwykle po połowie. Dopóki nie przeprowadzicie podziału, oboje jesteście współwłaścicielami całego majątku i żadne z was nie może samodzielnie sprzedać wspólnego mieszkania.
Podziału majątku można dokonać na trzy sposoby: w wyroku rozwodowym (tylko wyjątkowo, gdy nie przedłuża to sprawy i jest zgoda), w osobnym postępowaniu sądowym o podział majątku wspólnego albo umownie u notariusza. Ten ostatni sposób jest zwykle najszybszy, o ile byli małżonkowie są zgodni.
Ile kosztuje sam rozwód
Opłata sądowa od pozwu o rozwód jest stała i wynosi 600 zł. Jeżeli rozwód jest bez orzekania o winie i strony są zgodne, sąd zwraca połowę tej opłaty, czyli 300 zł, po uprawomocnieniu się wyroku. Do tego dochodzą ewentualne koszty adwokata lub radcy prawnego, jeśli zdecydujesz się na pełnomocnika, ale sam udział prawnika nie jest obowiązkowy.
Rozwód z orzekaniem o winie trwa dłużej i bywa droższy, bo wymaga postępowania dowodowego. Rozwód za porozumieniem stron, bez orzekania o winie, kończy się często na jednej rozprawie.
Podział majątku w sądzie: ile to kosztuje
Jeżeli byli małżonkowie nie mogą się dogadać, majątek dzieli sąd na wniosek jednego z nich. Opłata sądowa od wniosku o podział majątku wspólnego jest stała i wynosi 1 000 zł. Gdy do wniosku dołączycie zgodny projekt podziału, opłata spada do 300 zł. To duża zachęta, by uzgodnić podział przed złożeniem sprawy.
Wadą drogi sądowej jest czas. Sporne postępowanie o podział majątku, zwłaszcza gdy trzeba powołać biegłego do wyceny nieruchomości, potrafi ciągnąć się kilkanaście miesięcy albo dłużej. Do opłaty sądowej dochodzą wtedy koszty biegłych i pełnomocników.
Podział majątku u notariusza: koszt i podatek
Gdy byli małżonkowie są zgodni co do tego, kto co przejmuje i w jakiej wysokości ma nastąpić spłata, podział majątku załatwia się jedną umową u notariusza. Umowny podział majątku obejmujący nieruchomość wymaga formy aktu notarialnego. Na koszt składa się taksa notarialna liczona od wartości dzielonego majątku według skali z rozporządzenia, VAT 23 procent, wypisy po 6 zł netto za stronę oraz 200 zł opłaty sądowej za zmianę wpisu w księdze wieczystej.
| Wartość majątku | Orientacyjna taksa netto |
|---|---|
| 300 000 zł | ok. 1 970 zł |
| 500 000 zł | ok. 2 770 zł |
| 800 000 zł | ok. 3 970 zł |
| 1 200 000 zł | ok. 5 170 zł |
Podane kwoty to maksymalne stawki taksy, które można negocjować, a do każdej z nich dolicza się VAT. Orientacyjny koszt dla konkretnej sytuacji policzysz na stronie podział majątku po rozwodzie u notariusza.
Największa przewaga notariusza: brak podatku PCC
To detal, który większość poradników pomija, a potrafi zaoszczędzić tysiące złotych. Umowny podział majątku wspólnego małżonków nie jest wymieniony w katalogu czynności objętych podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Oznacza to, że nawet gdy jeden z byłych małżonków przejmuje mieszkanie i spłaca drugiego, od tej spłaty nie zapłacicie 2 procent podatku PCC.
To istotna różnica wobec zniesienia współwłasności czy działu spadku, gdzie spłaty ponad udział podlegają PCC. Dlatego byłym małżonkom prawie zawsze bardziej opłaca się przeprowadzić formalny podział majątku wspólnego niż zwykłe zniesienie współwłasności udziałów po rozwodzie.
Rozdzielność majątkowa w trakcie małżeństwa
Nie zawsze trzeba czekać do rozwodu. Jeśli chcecie rozdzielić finanse już w trakcie małżeństwa, na przykład gdy jedno z małżonków prowadzi ryzykowną działalność gospodarczą, można u notariusza ustanowić rozdzielność majątkową. Taksa jest wtedy stała i wynosi 400 zł netto. Po ustanowieniu rozdzielności majątek zgromadzony do tej pory nadal jest wspólny i wymaga osobnego podziału, ale wszystko, co każde z małżonków nabędzie później, należy już tylko do niego.
Podobny skutek na przyszłość daje intercyza zawarta przed ślubem, dzięki której wspólność majątkowa w ogóle nie powstaje. Czym różni się jedno od drugiego, tłumaczymy w artykule intercyza czy rozdzielność majątkowa.
Co dzieli się między małżonków
Podziałowi podlega majątek wspólny, czyli to, co małżonkowie nabyli w trakcie trwania wspólności: wynagrodzenie za pracę, dochody z działalności, mieszkanie kupione po ślubie, oszczędności, samochód. Do majątku osobistego, który nie podlega podziałowi, należy między innymi to, co każde z małżonków miało przed ślubem, darowizny i spadki otrzymane wyłącznie przez jedno z nich oraz przedmioty osobiste.
Zasadą jest podział po połowie, bo udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Sąd może ustalić nierówne udziały tylko wyjątkowo, gdy jedno z małżonków w rażący sposób nie przyczyniało się do powstania majątku. U notariusza równie dobrze można umówić się na inny podział, jeśli oboje się na to godzą.
Co z majątkiem, w którym nie ma nieruchomości
Jeżeli dzielicie wyłącznie oszczędności, samochód czy wyposażenie, bez mieszkania lub domu, forma aktu notarialnego nie jest wymagana. Wystarczy wtedy zwykła umowa o podział majątku, którą można nawet podpisać elektronicznie na odległość, bez wspólnej wizyty. Forma notarialna staje się konieczna dopiero wtedy, gdy w podziale jest nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu albo udział w spółce, których przeniesienie wymaga aktu.
Czy rozwód dzieli majątek automatycznie?
Nie. Wyrok rozwodowy kończy małżeństwo i znosi wspólność majątkową, ale nie dzieli konkretnych składników. Po rozwodzie mieszkanie i oszczędności stają się współwłasnością byłych małżonków po połowie, a żeby ustalić, kto co przejmuje, trzeba przeprowadzić osobny podział majątku, w sądzie albo u notariusza.
Ile kosztuje podział majątku u notariusza?
Głównym kosztem jest taksa notarialna liczona od wartości dzielonego majątku według skali z rozporządzenia. Przy majątku wartym 500 000 zł to około 2 770 zł netto, do czego dochodzi VAT, wypisy i 200 zł opłaty za wpis do księgi wieczystej. Co ważne, przy podziale majątku małżeńskiego nie płaci się podatku PCC nawet od spłaty, co często czyni tę drogę tańszą od sądowej.
Czy lepiej dzielić majątek u notariusza czy w sądzie?
Jeśli byli małżonkowie są zgodni, notariusz jest zwykle szybszy i wygodniejszy: podział załatwia się jedną wizytą zamiast czekać kilkanaście miesięcy na rozprawy. Sąd jest konieczny dopiero wtedy, gdy nie ma porozumienia albo trzeba ustalić nierówne udziały. Przy dużym majątku brak podatku PCC dodatkowo przemawia za drogą notarialną.
Chcesz zgodnie podzielić majątek po rozwodzie bez długiej sprawy w sądzie? Opisz sytuację, a dobierzemy notariusza, który przygotuje umowę o podział majątku wspólnego i policzy orientacyjny koszt dla Twojego przypadku.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnej czynności skontaktuj się z notariuszem.
Notary · Umów wizytę
Znajdź notariusza i zarezerwuj termin online
Sprawdź notariuszy w swoim mieście, zakres czynności i orientacyjny koszt, a potem umów dogodny termin. Taksa orientacyjna, wiążącą wysokość ustala notariusz. Akt sporządza licencjonowany notariusz.